Μπαχαρικά: το φαρμακείο της φύσης στο σπίτι σου!

και μόλις τελειώσαμε με μια βδομάδα Erotica, τα email που λάμβανα κατά αυτή την περίοδο δεν είχαν ίχνος ερωτισμού — ούτε μια φωτογραφία απόκρυφου μέλους (στοάς ή του σώματός σου), ούτε έστω μια φωτογραφία του τύπου “αυτό φυτρώνει πάνω μου, τι είναι;“. Αντίθετα λάμβανα εντελώς ξενερωτέξ email, που πολλά απο αυτά είχαν θέμα τα φάρμακα (χμ, ανακάλυψαν απότομα τα άρθρα μου που μιλάω τα γαλλικά της φαρμακολογίας;).

Ορισμένα ρωτούσαν για συγκεκριμένες φαρμακευτικές ουσίες, άλλα για φαρμακευτικές ιδιότητες βοτάνων (ένας επέμενε πολύ στα αφροδισιακά!) και έλαβα επίσης και ένα υπέροχο παραλήρημα κατά των “χημικών φαρμάκων” και των φαρμακοβιομηχανιών. Υπέροχα! Εδώ που τα λέμε, ο τελευταίος θα τσιμπούσε πολλά “thumbs up” αν το έκανε σχόλιο σε κάποιο άρθρο μου και αν δεν το έστελνε απλά στο email μου — όπου είναι καταδικασμένο να το δουν μόνο τα μάτια μου. Βλέπεις, πολλοί άνθρωποι είναι μαλωμένοι με το φαρμακείο της γειτονιάς και το φαρμακείο του σπιτιού τους, εκείνη την φωλιά των Ponstan,των Mesulid και των λαχταριστών ψυχόχαπών τους.

Αυτό που ίσως δεν γνωρίζεις είναι πως έχεις δυο “φαρμακεία” στο σπίτι σου. Το ένα είναι αυτό που ψαχουλέψαμε λίγο πιο πριν, αλλά και όταν έκανες εκείνη την αποτυχημένη απόπειρα αυτοκτονίας, το άλλο βρίσκεται κατευθείαν πάνω από τα μαγειρικά σου σκεύη και το χρησιμοποιείς πολύ πιο άφοβα από το επίσημο “ντουλάπι με τα φάρμακα“. Το χρησιμοποιείς καθημερινά, σε δόσεις “ό,τι να ‘ναι” και μάλιστα είναι ο τύπος τον φαρμάκων που δεν προσπαθείς εσύ ή κάποια φαρμακοβιομηχανία να καλύψετε με έκδοχα την γεύση τους — ίσα ίσα η γεύση τους είναι αυτή που αποζητάς, γι’ αυτό και τα χρησιμοποιείς! Εδώ θα δείς σκευάσματα με άγνωστα ονόματα όπως… κανέλα, πιπεριές τσίλι, πιπέρι, δυόσμο, κάρυ, μοσχοκάρυδο, κουρκουμάς, τζίντζερ, γαρύφαλλο, ρίγανη και άλλα παράξενα. Δεν σε χαλάνε γιατί, λες και υπερασπίζεις με πάθος, “είναι φυσικά και όχι χημικά“, χωρίς να δίνεις γι’ αυτό ουδεμία περαιτέρω διευκρίνιση.

Αυτό είναι το ράφι των μπαχαρικών και των βοτάνων, το οποίο αν και δεν το πιάνει με την πρώτη το μάτι σου, φιλοξενεί αρκετά φυτά με φαρμακευτικές ιδιότητες. Πάμε να αναλύσουμε τρία απ’ αυτά – έτσι για να το δεις με λίγο διαφορετικό μάτι.

Κουρκουμάς

Συμμετρία! Η κουρκουμίνη αυτοπροσώπως!

Φρέσκια ρίζα κουρκουμά – κιτρινόριζας! Τίγκα στην κουρκουμίνη!

Ο κουρκουμάς (Curcuma longa) είναι ένα μπαχαρικό γνωστό με πολλά ονόματα. Θα το δεις ως κουρκούμη, ως κιτρινόριζα ή χρυσόριζα, τουρμερικό (turmeric) ή και ως ινδικό σαφράν. Ίσως πάλι σου είναι γνωστό και ως “Το μυστικό των Ινδών“, “Νέκταρ της υγείας” και ένα κάρο άλλους μεγαλεπήβολους τίτλους που σε προϊδεάζουν για μια “εναλλακτική” απαρίθμηση των σχεδόν μαγικών θεραπευτικών ιδιοτήτων του.

Ο κουρκουμάς είναι ένα φυτό της οικογένειας Zingiberaceae (όπου ανήκει και το ginger) του οποίου η ρίζα -ρίζωμα ουσιαστικά- θυμίζει κάτι που έβγαλες στην τουαλέτα την επομένη από γεύμα σε εκείνο το χαριτωμένο ινδικό εστιατόριο. Και πως να μην σου το θυμίζει! Είναι κατακίτρινο, με έντονη γεύση και χρησιμοποιείται εκτενώς στα κάρι και στην ινδική κουζίνα εδώ και αιώνες — ο κουρκουμάς, όχι το πρωινό πούρο σου. Συνήθως στην αγορά θα το βρείς σε τρεις μορφές: σκόνη αποξηραμένης ρίζας, αποξηραμένη ρίζα (το πούρο που λέγαμε) και πιο σπάνια φρέσκια ρίζα, για την οποία θα πρέπει να τραβηχτείς σε κανένα γκουρμέ παντοπωλείο.

Χμ, ναι , δεν σου θυμίζει αυτό που έβγαλες μετά το ινδικό; Ξερή ρίζα κουρκουμά: ύποπτα όμοιο με το αποπάτημα σου!

Οι ιδιότητες που του αποδίδονται και οι οποίες τον φέρνουν ξανά στο προσκήνιο υπό ”μοντέρνες” συνθήκες δεν είναι καθόλου καινούργιες -συλλάβισε αγιουρβέδα- και μένει μόνο να αποδειχθεί αν όντως ισχύουν. Βγάλε τεφτέρι και κράτα σημειώσεις: αντιοξειδωτικό (ωωωω!), αντικαρκινικό (ωωωω! x2), αντιφλεγμονώδες, ιδίως σε πόνους αρθρώσεων, αντιιικό (τουλάχιστον για τον έρπητα) και επίσης -τα αγαπημένα μου- έχει πιθανές αντικαταθλιπτικές και νοοτροπικές ιδιότητες. Για αυτές τις τελευταίες ιδιότητες θα αρχίζαμε να μιλάμε για “αύξηση του BDNF” στον εγκέφαλο και “αναστολή της μονοαμινοξειδάσης Α” αλλά μόλις βγήκαμε από αφιέρωμα Erotica και δεν σε βλέπω να ψήνεσαι πολύ για βιοχημικούρα.

Αν και ως φυτό έχει της Παναγιάς τα μάτια μέσα από φυτοχημικά, πληθώρα των δράσεών του φαίνεται να το οφείλει σε ένα συστατικό, το κύριο συστατικό που του δίνει το χρώμα του, την φαινόλη κουρκουμίνη. Το εν λόγω αρκετά συμμετρικό μόριο έχει μελετηθεί εκτενώς, κυρίως σε επίπεδο κυτταροκαλλιεργειών αλλά και in vivo (κυρίως πόντικες) και φαίνεται τουλάχιστον από τοξικολογικής απόψεως να είναι αρκετά ασφαλές — το αν είναι εξίσου αποτελεσματικό όπως φαίνεται σε πραγματικές συνθήκες (βλέπε ανθρώπους) μένει να φανεί.

Έχει όμως και μια ιδιαιτερότητα: βάλε κάποιον να φάει κουρκουμά με τις χούφτες, περίμενε λίγο και πάρε του αίμα για να το μελετήσεις. Τίγκα στην κουρκουμίνη και τους μεταβολίτες της; Εχμ, όχι, τζίφος, απεναντίας το μηχανάκι σου θα σου δείξει πολύ πολύ χαμηλά επίπεδα, σαν κάπου να σκαλώνει η όλη φάση (πού; μεταβολίζεται εκτενέστατα) και να μην περνάει στο αίμα. Αυτό είναι ένα πρώτο εμπόδιο της χρήσης του κουρκουμά ως “φάρμακο“, το οποίο όμως όσο να ‘ναι εκείνοι οι φοβεροί και τρομεροί επιστήμονες προσπαθούν να λύσουν μέσω συμπλοκοποίησης με κυκλοδεξτρίνες, λιποσώματα και άλλα μαγικά της νανοτεχνολογίας. Υπάρχουν ίσως όμως και πιο απλοί και… παραδοσιακοί τρόποι!

Coctail Party Facts

Μαύρο Πιπέρι

Το μόριο της πιπερίνης, δες τι χαριτωμένο που είναι!

Κόκκοι πιπεριού – τόσο γνωστοί μα τόσο εξωτικοί

Εδώ μάλιστα — έλα παππού να σου δείξω τα χωράφια σου. Πιπέρι λέει! Ποιος δεν ξέρει το μαυροπίπερο, ποιος δεν έχει ακούσει το αλατοπίπερο — για να μην το γνωρίζεις πρέπει να πάσχεις από βαριά μορφή καθυστέρησης ή να έχεις ζήσει σε σπήλαιο την ως τώρα ζωή σου. Είναι από εκείνα τα κλασικά μπαχαρικά για τα οποία γινόταν παλαιότερα τόσος χαμός για να έρθουν “από τις μακρινές Ινδίες” και για τα οποία πλήρωνες κάμποσο αν ήθελε να τα απολάυσει ο ευγενής κώλος σου. Αυτό που ίσως να μην γνωρίζεις είναι ότι το φυτό που το παράγει, το “Piper nigrum“, είναι αναρριχώμενο τροπικό φυτό το οποίο παράγει τους κόκκους πιπεριού σε τσαμπιά!

Και εδώ όπως και στον κουρκουμά έχουμε πάλι ενδιαφέρουσες ιδιότητες να του αποδίδονται, αρχίζοντας πάλι με αυτές τις καταραμένες τις “αντιοξειδωτικές” που τις ευλογάς χωρίς ίσως να ξέρεις ότι μπορούν να δράσουν και βλαπτικά (ψάχτο λίγο με την όλη μανία που κυριαρχεί για τα αντιοξειδωτικά), ισχυρισμούς πως μπορεί να θεραπεύσει το κρύωμα ή έστω να απαλύνει τα συμπτώματά του, όπως επίσης και πως μπορεί να δράσει κατά της δυσπεψίας — πιθανότατα αυξάνοντας τις γαστρικές εκκρίσεις.

Κρύσταλλοι πιπερίνης όπως καθιζάνουν μέσα σε ισοπροπανόλη – ναι μπορείς να το κάνεις σπίτι σου!

Πάλι και εδώ, για φυτά μιλάμε, οπότε να περιμένεις έναν κυκεώνα συστατικών που μπορούν να δράσουν με έναν πιθανά θεραπευτικό τρόπο. Το πιο ενδιαφέρον κατά την γνώμη μου, που του δίνει -περίπου- την χαρακτηριστική “καυστική” γεύση του είναι η… πιπερίνη, όνομα που μας δείχνει για ακόμα μια φορά πως αυτοί οι επιστήμονες δεν είναι καθόλου ευφάνταστα όντα.

Η πιπερίνη είναι ένα αρκετά ενδιαφέρον αλκαλοειδές, λιπόφιλο (άρα εξαγάγεις, επίδοξε χημικέ, κυρίως με άπολο διαλύτη λέμε!) που αποτελείται από μια αρκετά ενδιαφέρουσα/δυνητικά παράνομη 3,4 μεθυλενεδίοξυ-φαινύλομάδα δεμένη με μια όμορφη αλιφατική αλυσίδα με έναν δακτύλιο πιπεριδίνης, η οποία έχει και την χαριτωμένη ελίτσα της, μια κετονομάδα! Έχυσες πάνω σου ή ακόμα;

Η πιπερίνη έχει τρομερό ενδιαφέρον διότι τιμώντας τον τίτλο “αλκαλοειδές” έχει ορισμένες βιοχημικές ιδιότητες. Η πιο “απλή” είναι πως αποτελεί σχετικά καλό αναστολέα του κυτοχρώματος P450 (ένζυμα CYP) αυξάνοντας έτσι την βιοδιαθεσιμότητα πολλών σκευασμάτων αν συγχορηγηθεί μαζί τους! Μετάφραση: κάνει τα φάρμακα πιο δυνατά, διότι εμποδίζει το συκώτι από το να τα “σπάσει” και όλα αυτά από την σχετικά μικρή δόση των 20 mg!

Επίσης κάνει και κάτι άλλο πολύ ενδιαφέρον, αναστέλλει τις p-γλυκοπρωτεΪνες, “μικρές αντλίες” στα κύτταρα οι οποίες “σπρώχνουν” έξω από αυτά ένα κάρο ουσίες που μπαίνουν μέσα τους. Χέστηκες, θα μου πεις και θα έχεις δίκαιο — μόνο που αυτές οι αντλίες είναι μέρος της άμυνας καρκινικών κυττάρων και μικροοργανισμών έναντι της χημειοθεραπείας, και επίσης είναι ένας από τους λόγους που ο εγκέφαλος αποτελεί απόρθητο φρούριο σε ορισμένα φάρμακα που θα θέλαμε να τον φτάσουν. Η πιπερίνη “ανοίγει” την πόρτα, ή μάλλον εξουδετερώνει λίγο τον πορτιέρη που πετάει έξω τους παρείσακτους!

Άλλες δράσεις που μπορεί να έχει η πιπερίνη είναι οι αντικαταθλιπτικές, δεδομένου ότι έχει την δυνατότητα να αυξήσει τα επίπεδα σεροτονίνης στον εγκέφαλο.

Coctail Party Facts

Οι κρύσταλλοι πιπερίνης έξω απο το διάλυμα. Γυαλιστερές βελόνες!

Τζίντζερ

Λαχταριστό τζίντζερ! Ξεφλούδησε έναν κόνδυλο, βάλε τον στον κώλο σου, και θα με θυμηθείς!

Η πιπερόριζα έχει και αυτή "χημικά" μέσα της! Αν σου έλεγα πως αυτές οι δομές είναι συνθετικές θα το έχαφτες;

Να ακόμα ένα φυτό από την ίδια οικογένεια με αυτή του κουρκουμά, το οποίο μάλιστα έδωσε το όνομά της και στην σχετική οικογένεια. Το τζίντζερ (ginger, Zingiber officinale) γνωστό και ως πιπερόριζα, είναι ένα φυτό όπως και ο κουρκουμάς χρησιμοποιείται κυρίως η ρίζα του. Έχει γεύση “πιπεράτη” και στους τόνους του λεμονιού, πράγμα που το κάνει γενικά αγαπητό στην ασιάτικη κουζίνα είτε στα πιάτα είτε σε τσάι. Προσωπικό αγαπημένο του μικρού Zαϊκλονιού, ποτέ δεν λέει όχι σε ένα φλυτζάνι τσάι τζίντζερ με μια πουτανιά πιπέρι και κανέλα!

Παραδοσιακά η πιπερόριζα έχει χρησιμοποιηθεί για πολλές ασθένειες που αφορούν το πεπτικό σύστημα, κυρίως για δυσπεψία και για εκείνα τα υπέροχα αέρια που ώρες ώρες μπορούν να γίνουν πιο θανάσιμα από το Zyklon B. Ένα κάρο σχιστομάτηδες επίσης το χρησιμοποιούν για κρυώματα, πονοκεφάλους και βήχα. Σε πιο σύγχρονη και “evidence based” βιβλιογραφία μπορείς να βρεις και άλλα: ίσως να έχει αντιεμετική δράση σε ορισμένες περιπτώσεις ναυτίας, αν και εδώ η βιβλιογραφία διχάζεται αρκετά, παρόλαυτά το κόστος είναι τόσο μικρό που θα μπορούσες να το δοκιμάσεις ως πρώτη λύση σε περιπτώσεις ήπιας ναυτίας. Πρόσφατα επίσης, για τους λατρείς των νευροεπιστημών, βρέθηκε πως ορισμένες ουσίες που περιέχει η πιπερόριζα επιδρούν μερικώς αγωνιστικά στους 5ΗΤ1a σεροτονινεργικούς υποδοχείς, μια κατηγορία υποδοχέων σεροτονίνης που βρίσκονται και στο μετασυναπτικό κομβίο του νευρικού κυττάρου αλλά και στο προσυναπτικό — όταν βρίσκονται στο προσυναπτικό χαρακτηρίζονται αυτουποδοχείς και… ας πούμε έτσι απλοϊκά και πλήρως παρανοήσιμα πως δρουν ελαφρώς σαν “θερμοστάτες” σεροτονίνης για την νευρική σύναψη. Με απλά -πάλι- λογάκια ίσως οι ουσίες που περιέχει να μπορούν να δράσουν αγχολυτικά ή αντικαταθλιπτικά.

Να το τζίντερ στο έδαφος! Η πιπερόριζα φυτρώνει σε τροπικά, υγρά κλίματα.

Τι έχει όμως μέσα του αυτό το φυτό;

Σοαγόλες (shoagol), ζιντζερόνες (zingerone) και τζιντζερόλες, στις οποίες οφείλει την δράση του το τζίντερ και οι οποίες του δίνουν την καυτερή του γεύση, άπαξ και είναι σαν την πιπερίνη και την καψαϊκίνη, αγωνιστές στους TRPV1 υποδοχείς.

Πέραν αυτού , έχουν αρκετά ενδιαφέρουσα χημεία: συνήθως το ένα παράγεται από το άλλο όταν θερμανθεί/ψηθεί η ρίζα, με αποτέλεσμα να αλλάζει ελαφρώς η γεύση της, η καυστικότητά της και η οσμή της.

Coctail Party Facts

Υπέροχα, αυτά είναι γιατρικά, τι τα θέλουμε τα φάρμακα των κακών φαρμακευτικών εταιριών;

Το ότι είναι φυσικής προέλευσης ένα φάρμακο δεν σημαίνει πως είναι "αθώο" ή πως στερείται παρενεργειών!

Η παραπάνω ενθουσιώδης δήλωση θα μπορούσε να αποτελέσει ολόκληρο άρθρο με τίτλο “Φύση VS Χημεία“, “Θεραπευτικά Βότανα: πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα” ή κάτι ανάλογο, για σήμερα όμως θα αρκεστούμε σε ένα “κλείσιμο” άρθρου. Προτού πέσεις γυμνό στα τέσσερα, παρουσία σύσσωμου του Ξέπατου Συμβουλίου της Ενθαλλαγής, και ουρλιάξεις με το στόμα να ξεχειλίζει κουρκουμά και πιπέρι “Απεταξάμην!” στην ερώτηση της Τριανδρίας Μεγάλων Μάγιστρων της Pateras Productions “Αποτάσσεσαι την Bayer;“, σκέψου το λίγο καλύτερα. Υπάρχουν πράγματα που πρέπει να γνωρίζεις.

Για αρχή ας δώσουμε ένα δίκαιο στα φυτά: μεγάλο μέρος φαρμακευτικών ουσιών που κυκλοφορούν ως φάρμακα, είτε προέρχονται από φυτά είτε αποτελούν τροποποιημένα μόρια “φυσικής”/φυτικής προέλευσης. Πολλά βότανα και μπαχάρια “μυρίζουν έτσι όπως μυρίζουν”, έχουν την ιδιαίτερη γεύση που έχουν ή έχουν το χρώμα που έχουν διότι περιέχουν πολύ ιδιαίτερες οργανικές ουσίες, πολλές από τις οποίες είναι φαρμακολογικά δραστικές. Γιατί είναι δραστικές; Εδώ μια θεωρία -η πιο επικρατής- λέει πως αυτές οι ουσίες είναι ισχυρές σε μικρή δόση και με “τρανταχτά” βιοχημικά αποτελέσματα, διότι μια τέτοια ουσία απομακρύνει ένα φυτοφάγο ζώο με την πιο αποτελεσματική μέθοδο: το αρρωσταίνει, το κάνει να νιώσει παράξενα, το δηλητηριάζει παρεμβαίνοντας σε βασικά βιοχημικά του μονοπάτια. Αυτές οι ουσίες αποτελούν αυτό που ονομάζει η επιστήμη “δευτερογενείς μεταβολίτες“, ουσίες δηλαδή (π.χ. αλκαλοειδή) που δεν αποτελούν βασικά κομμάτια του μεταβολισμού του φυτού με την έννοια ότι χωρίς αυτές δεν θα μπορούσε να ζήσει, αλλά παράγονται ως “παρακλάδια” του βασικού μεταβολισμού των φυτών (των πρωτογενών μεταβολιτών) και του προσδίδουν εξελικτικό πλεονέκτημα.

Επίσης ένα μεγάλο ατού των φυτών, πολλών μπαχαρικών και βοτάνων είναι πως για πολλά από αυτά γνωρίζουμε επαρκώς και σε μεγάλο βάθος χρόνου το τοξικολογικό τους προφίλ με τον πιο… βάναυσο, hands on και ρεαλιστικό τρόπο. Τα τρώμε επί αιώνες! Μέσα σε αυτό το χρονικό διάστημα αρκετά μέλη του γένους Homo Sapiens “φάγαν έναν από πίσω με αγάπη για χάρη της ομάδας” και έτσι μάθαμε οι υπόλοιποι τι τρώγεται, τι όχι, τι προκαλεί πρόβλημα και τι (αλλά και σε ποια δόση) θεραπεύει ένα πρόβλημα. Αν θες να το διασκεδάσουμε λίγο, είναι σαν φάρμακα που βγήκαν χωρίς κανέναν έλεγχο στην αγορά και μόνο λόγω χρόνου και περιέργειας, μάθαμε ποια από αυτά ωφελούν και σε τι δόση σταματάν να ωφελούν και σκοτώνουν.

Στα παραπάνω μπαχάρια διάβασες ένα κάρο θεραπευτικούς ισχυρισμούς. Ισχύουν; Εξαρτάται. Ακόμα και αν σου πει η “πάνσοφη επιστήμη” πως ισχύουν, ψάξε το πως, ψάξε τι μελέτες έχουν γίνει, ψάξε που έχουν γίνει και ψάξε και ποιος τις χρηματοδότησε. Υπάρχουν μελέτες διαφόρων ειδών, οι πιο καθοριστικές είναι οι κλινικές όπου η δοκιμή γίνεται πάνω σε ανθρώπους. Θα δεις και άλλες μελέτες σε κυτταροκαλλιέργειες ή σε δεύτερο επίπεδο σε ποντίκια — αυτές δείχνουν το “potential” μιας ουσίας ή ενός βοτάνου να δράσει με έναν τρόπο αλλά δεν σημαίνει πως επειδή μια ουσία έδειξε π.χ. αντικαρκινική δράση σε μια κυτταροκαλλιέργεια πως θα δείξει την ίδια στον άνθρωπο (αυτό ισχύει και για τα φάρμακα, όχι μόνο για τα βότανα. Εξάλλου υπάρχει άραγε διαχωρισμός μεταξύ τους;). Ένα άλλο σημείο προσοχής είναι ο χρηματοδότης της έρευνας: κράτα μικρότερο καλάθι από ότι συνήθως αν π.χ. η έρευνα πως τα πορτοκάλια ανασταίνουν και το πουλί του νεκρού παππού σου έχει χρηματοδοτηθεί από τους …πορτοκαλοπαραγωγούς της Καλιφόρνιας! Κράτα επίσης μικρότερο καλάθι αν την έρευνα για ένα φάρμακο την χρηματοδοτεί η φαρμακευτική εταιρεία που το παράγει — αλλά για αυτό δεν χρειάζεσαι παραινέσεις, μια χαρά γνωρίζεις να το κάνεις πουλάκι μου.

Τέλος, πέραν των καθαρά “επιστημονικών” προβλημάτων, υπάρχουν και αυτό που λέω κυνικά τα “διαδικαστικά“. Εδώ βάλε το θέμα των πατεντών. Ορισμένες φορές είναι δύσκολο -ή και ανήθικο- μια εταιρεία να πατεντάρει ένα φυτό ή ένα φυτοχημικό, με αποτέλεσμα να μην είναι στο “καλύτερο οικονομικό της συμφέρον” να δουλέψει με αυτό και να βγάλει ένα σκεύασμα. Το παραπάνω έχει ένα καλό, το ότι η εταιρία ίσως να πάρει το δραστικό συστατικό, να το μελετήσει και να το τροποποιήσει χημικά ώστε να γίνει πιο ισχυρό, πιο αποτελεσματικό ή με λιγότερες παρενέργειες — τότε θα μπορεί να πατεντάρει το καινούργιο ημισυνθετικό φάρμακο, αλλά συνάμα θα έχει γεννήσει και ένα νέο χρήσιμο φαρμακευτικό.

Ένα άλλο επίσης πρόβλημα που συναντάνε οι εταιρείες (αλλά και εσύ προσπαθώντας να χρησιμοποιήσεις ένα βότανο) και ανήκει εν μέρη στα διαδικαστικά από την άλλη όμως και στα επιστημονικά, είναι η κυμαινόμενη περιεκτικότητά του φυτού σε ενεργό συστατικό. Μπορεί να διαφέρει από φυτό σε φυτό, από εποχή σε εποχή ακόμα και από χώμα σε χώμα που φυτεύτηκε. Πως γνωρίζεις λοιπόν πόσο παίρνεις κάθε φορά; Πολύ απλά δεν γνωρίζεις, πράγμα που μπορεί να αποτελέσει πρόβλημα, κάνοντας την ουσία μη δραστική αν πάρεις λίγο ή δηλητηριώδης αν πάρεις πολύ και όλα αυτά λόγω της τυχαίας διακύμανσης. Εδώ η εταιρεία λύνει το πρόβλημα με την “τιτλοδότηση” , δηλαδή την εξαγωγή εκχυλίσματος από το φυτό και τον χαρακτηρισμό του “πόσο περιέχει ανα γραμμάριο εκχυλίσματος” αλλά παράγει ένα προϊόν το οποίο ίσως μπορεί να πατενταριστεί, ένα προϊόν “φαρμακευτικής εταιρείας”, ενός “κακού”, “καπιταλιστικού” προϊόντος όπως θα έλεγες και εσύ, που απλά θες το βοτανάκι σου σε φυτική μορφή μέσα στην κούπα σου με το ζεστό νερό.

Ως την επόμενη Παρασκευή, καλά μπαχαρομαγειρέματα!