Rocking Against Maggie! | H πολιτική της Thatcher μέσα από τραγούδια

Margaret Hilda Roberts. Με αυτό το όνομα γεννήθηκε η πρώτη γυναίκα πρωθυπουργός του Ηνωμένου Βασιλείου, γνωστή ως Margaret Thatcher. Η γυναίκα που ίσως μισήθηκε πολύ περισσότερο, από κάθε άλλη σε αυτή τη χώρα και που κατάφερε να μείνει σε αυτή τη θέση για 11 συνεχόμενα χρόνια.

Οι απόψεις για τον τρόπο με τον οποίο κυβέρνησε, όπως συμβαίνει κάθε φορά (όταν μάλιστα και η οικονομική κατάσταση είναι δυσμενής) όταν αναλαμβάνει τη θέση αυτή ο εκάστοτε νικητής των εκλογών, ποικίλλουν. Ανάμεσα σε αυτά τα σχόλια, αυτό που αποτυπώνει την πιο ωμή αλήθεια, είναι το εξής: “Το αδιαμφισβήτητο γεγονός όμως που παραμένει, είναι ότι η Maggie εκλέχτηκε πρωθυπουργός επί τρεις συνεχόμενες αναμετρήσεις, αρά ποιός ο λόγος για όλα αυτά τα παράπονα;” Κι αν το παραπάνω σχόλιο σας κάνει να σκεφτείτε, ότι αυτός που το εξέφρασε ήταν οπαδός του συντηρητικού κόμματος, τότε δεν βλέπετε την ειρωνεία στα λόγια του. Αν δεν πιάσατε ακόμα το υπονοούμενο, τότε θα σας παραπέμψω στην πολιτική κατάσταση στη χώρα μας τα τελευταία χρόνια και τον διεστραμμένο τρόπο με τον οποίο επιμένουμε να εκλέγουμε τους κυβερνήτες μας– αν δεν το πιάσατε ούτε και τώρα, λυπάμαι αλλά δε μπορώ να κάνω κάτι για εσάς, η περίπτωσή σας είναι μη αναστρέψιμη.

Η Maggie λοιπόν γεννήθηκε το σωτήριο έτος 1925 στο Grantham, έλαβε από το κολλέγιο Somerville της Οξφόρδης το δίπλωμα της Χημείας το 1947, ενώ τη δεκαετία του ’50 εκπαιδεύτηκε ως δικηγόρος, για να εκλεγεί το 1959 μέλος του κοινοβουλίου. Στο μεταξύ είχε παντρευτεί τον Dennis Thatcher το Δεκέμβριο του 1951, με τον οποίο απέκτησε δύο παιδιά, τα δίδυμα Carol και Mark. Οι εκλογές της 4^ης Μαΐου του 1979 την οδήγησαν στην καρέκλα της πρωθυπουργίας, την οποία και διατήρησε με σιδερένια πυγμή μέχρι την 28^η Νοεμβρίου του 1990, οπότε και αναγκάστηκε να παραιτηθεί εξαιτίας των πολιτικών διαφωνιών που ανέκυψαν στο κόμμα της.

Κατά τη διάρκεια της θητείας της πολλοί μουσικοί, από την punk, ska, rock, folk και (σε λιγότερες περιπτώσεις) reggae μουσική σκηνή, ανέλαβαν να εκφράσουν τα αισθήματά τους με τον πλέον δηκτικό τρόπο, συμπεριλαμβάνοντας στους στίχους τους, τόσο το όνομά της όσο και το επώνυμό της απροκάλυπτα και χωρίς ενδοιασμό, ώστε να μην υπάρχει καμία αμφιβολία για το πρόσωπο στο οποίο αναφέρονται.

Φυσικά για να παραχθεί πολιτική μουσική, πάντα χρειάζεται κάτι για να αντιδράσεις εναντίον του. Και στην περίπτωση της πρωθυπουργίας της Maggie, δυστυχώς για όλο το βρετανικό λαό κι ευτυχώς (;) για τους καλλιτέχνες, οι αφορμές όπως θα δούμε παρακάτω, ήταν κάτι παραπάνω από πολλές.

Margaret Thatcher – Stencil

ροκειμένου να κατανοηθεί το βαθύτερο νόημα των πολιτικών τραγουδιών που εμφανίστηκαν κατά κόρον εκείνη την περίοδο, θα κάνουμε μια μικρή αναδρομή στα πιο σημαντικά γεγονότα που σημάδεψαν την πορεία της Maggie.

Προτού καν διοριστεί πρωθυπουργός, είχε ήδη δείξει τις άκρως συντηρητικές της διαθέσεις ως υπουργός παιδείας την περίοδο 1970-1974, διακόπτοντας την παροχή δωρεάν γάλατος στα παιδιά ηλικίας 7 ως 11 ετών, αποκτώντας το χαρακτηριστικό προσωνύμιο “milk snatcher“, σε ελεύθερη μετάφραση “αρπάχτρα γάλατος”, με σκοπό την αύξηση των κονδυλίων για την παιδεία!

Όταν ανέλαβε την πρωθυπουργία, η οικονομία της Βρετανίας ήταν σε δεινή κατάσταση. Ανήκοντας όμως η ίδια σε μια συντηρητική παράταξη και θέλοντας να ακολουθήσει τις προσταγές της παγκόσμιας οικονομικής αγοράς, καταλύει το κράτος πρόνοιας των δύο προηγούμενων δεκαετιών, προχωράει σε ιδιωτικοποιήσεις και σε μείωση των κρατικών εξόδων για την υγεία και την εκπαίδευση και οδηγεί την ανεργία σε πρωτοφανή ύψη. Η εργατική γενοκτονία είναι πλέον γεγονός.

Ταραχές στο Brixton

Λόγω αυτής της σκληρής οικονομικής πολιτικής, μεγάλος αριθμός βρετανών περιθωριοποιείται, ενώ πολλές φασιστικές οργανώσεις επανεμφανίζονται σε ανησυχητικά υψηλό αριθμό. Οι κοινωνικές ανισότητες είναι πλέον πιο έντονες από ποτέ, με αποτέλεσμα το ξέσπασμα ταραχών σε πολλές πόλεις της Βρετανίας το 1981, κατά τη διάρκεια των οποίων η αστυνομία για πρώτη φορά ζητά από τη Thatcher στρατιωτικό εξοπλισμό για την αντιμετώπιση των διαδηλωτών. Οι διαδηλώσεις καλύπτουν περιοχές από το νότιο Λονδίνο ως το Birmingham, το Manchester, το Sheffield, το Leeds και το Liverpool, περιοχές στις οποίες κυριαρχούσε η ανεργία, η πολύ κακή οικοδόμηση και η φτωχή συγκοινωνία με άλλες περιοχές της χώρας, ενώ κατοικούνταν από υψηλό αριθμό οικονομικών μεταναστών. Στις ταραχές αυτές, οι οποίες αριθμούν δυστυχώς και νεκρούς, χρησιμοποιούνται οι πλέον εφιαλτικές ποσότητες κρατικής και παρακρατικής βίας και η δημοφιλία της Maggie πέφτει κατακόρυφα.

Οι συντηρητικοί όμως βρίσκουν στο πρόσωπο του Leopoldo Galtieri, του τότε κυβερνήτη και δικτάτορα της Αργεντινής, αλλά και αγαπημένο ηγέτη του Ronald Reagan, τον τρόπο για να ανεβάσουν και πάλι τα ποσοστά τους.

Βρετανικά στρατεύματα στα νησιά Falkland

Ο Galtieri από την πλευρά του, που ήθελε να βελτιώσει την εικόνα του, του στη βασανισμένη από τις εκτελέσεις κι εξαφανίσεις των αντιφρονούντων χώρα του, εισβάλλει στα νησιά Falkland στις 2 Απριλίου 1982, τα οποία βρίσκονταν 480km. ανατολικά της ακτής της λατινικής Αμερικής και που μέχρι τότε τα διεκδικούσε από τους βρετανούς μέσω διαπραγματεύσεων. Κι ενώ ελπίζει στη συσπείρωση των αργεντινών πολιτών του, τα αυτοκρατορικά ένστικτα της Thatcher ξυπνούν, προβλέποντας πως με την επανάκτησή των νησιών θα διασφαλίσει τη νίκη στις επόμενες εκλογές.

Η διαμάχη με την Αργεντινή λήγει με τον θρίαμβο των Βρετανικών στρατευμάτων στις 14 Ιουνίου του ίδιου χρόνου, η Maggie πετυχαίνει τον στόχο της και πολλοί στρατιώτες επιστρέφοντας στην πατρίδα τους, αποφασίζουν να αυτοκτονήσουν ως επακόλουθο της αδικαιολόγητης σύρραξης στην οποία έλαβαν μέρος -και των αποτρόπαιων πράξεων που αναγκάστηκαν να πραγματοποιήσουν-, αφού τελικά ο μόνος που ωφελήθηκε ήταν η παράταξη των συντηρητικών. Στη νίκη της συνηγόρησε και το γεγονός της διάσπασης της αντιπολίτευσης σε δύο νέες παρατάξεις.

Απεργοί ανθρακωρύχοι στο Nottinghamshire

H Maggie πλέον έχει να αντιμετωπίσει την απεργία των ανθρακωρύχων το 1984, οι οποίοι μένουν απλήρωτοι και προκειμένου να ζήσουν την οικογένειά τους κυνηγούν στα δάση και ψαρεύουν οι ίδιοι, δίνοντας ταυτόχρονα μάχες σώμα με σώμα με την αστυνομία και τους απεργοσπάστες. Κι ενώ η απεργία των ανθρακωρύχων διαρκεί ένα ολόκληρο χρόνο, προκειμένου να μην κλείσουν 20 ορυχεία τα οποία θεωρούνται μη παραγωγικά, η Thatcher αρνείται πεισματικά να συναντήσει τους εκπροσώπους τους και να ακούσει τα αιτήματά τους. Τελικά η απεργία λήγει με την κατά κράτος νίκη της και τους απεργούς να επιστρέφουν στην εργασία τους, χωρίς να έχουν κερδίσει απολύτως τίποτα.

Την ίδια χρονιά, η ίδια καθώς και πολλοί συνεργάτες της υπήρξαν θύματα μιας τρομοκρατικής επίθεσης του IRA, σε ξενοδοχείο που γινόταν ένα συνέδριο της παράταξής της που είχε ως τραγικό αποτέλεσμα, πέντε νεκρούς και πολλούς τραυματίες.

Η πολιτική της απέναντι στον IRA υπήρξε το ίδιο στυγνή, όπως και σε οποιοδήποτε άλλο τομέα χωρίς εξαίρεση. Όσοι συλλαμβάνονταν και φυλακίζονταν, τύχαιναν της χειρότερης μεταχείρισης. Η Thatcher μάλιστα δε δεχόταν τον όρο “πολιτικός κρατούμενος” σε αυτές τις περιπτώσεις, καθώς για αυτή ήταν όλοι κοινοί εγκληματίες.

Bobby Sands

Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση του Bobby Sands, ο οποίος απεβίωσε στις 5 Μαΐου 1981 μετά από 66 μέρες απεργίας πείνας, διεκδικώντας μεταξύ άλλων το δικαίωμα της ελεύθερης συναναστροφής με άλλους κρατούμενους, των επισκέψεων, της αποστολής και λήψης γραμμάτων και πακέτων, αλλά και της αναγνώρισής του ως πολιτικού κρατούμενου. Όπως κάθε άλλη φορά, η Maggie αρνήθηκε κάθε συζήτηση μαζί του, αναφέροντας χαρακτηριστικά σε ένα διάγγελμά της, πως επιχειρώντας ο κρατούμενος να αγγίξει το αίσθημα του οίκτου των Βρετανών, δε θα πετύχαινε τίποτα.

Κι ενώ ο ψυχρός πόλεμος δεν είχε πλέον τον ίδιο βαθμό επικινδυνότητας, όσο μετά το τέλος του 2^ου παγκόσμιου πολέμου, μαζί με τον Ronald Reagan (με τον οποίο ήταν υπεύθυνοι για τον συντηρητισμό της δεκαετίας του ’80) φρόντιζαν να συντηρούν το ψυχροπολεμικό αίσθημα, θεωρώντας τη Σοβιετική Ένωση το “διαβολικό εχθρό”, ο οποίος δεν άξιζε καμία υποχώρηση ούτε και συμβιβασμό.

Οι θέσεις της αυτές απέναντι στον κομμουνισμό, ήταν και η αφορμή να της αποδοθεί από τη ρωσική εφημερίδα Pravda ο χαρακτηρισμός “Σιδηρά Κυρία” και ήδη από το 1976, όταν σε ένα λόγο της αναφέρθηκε σε αυτό το πολιτικό ρεύμα, το χαρακτήρισε επικίνδυνο και το καταδίκασε απερίφραστα.

Στη συγκεκριμένη ομιλία, συμπεριέλαβε για πρώτη φορά μετά τον Churchill, τον όρο “σιδηρούν παραπέτασμα“ ο οποίος και τον έκανε δημοφιλή, αν και είχε ήδη αναφερθεί σε πολλές περιπτώσεις στην πολιτική και στη λογοτεχνία παλιότερα, με σκοπό να περιγράψει τον φυσικό και ιδεολογικό διαχωρισμό των ευρωπαϊκών χωρών, με τη λήξη του 2^ου παγκόσμιου πολέμου. Και φυσικά δε μιλάμε μόνο για το τείχος του Βερολίνου που είναι και το πλέον γνωστό, αλλά και για τους μεταλλικούς φράχτες στη Τσεχοσλοβακία, Πολωνία, Ουγγαρία, Ρουμανία, Βουλγαρία και Αλβανία, που άλλοτε ήταν απλά συρματοπλέγματα κι άλλοτε υψηλά φυλασσόμενες περιοχές, στις οποίες είχαν πρόσβαση συγκεκριμένοι αξιωματούχοι.

Margaret Thatcher

Για το τέλος φύλαξα δύο περιστατικά τα οποία αν μη τι άλλο, φανερώνουν το μεγάλο της ταλέντο στν πολιτική και προσωπική υποκρισία: ενώ η παγκόσμια κοινότητα είχε εφαρμόσει διεθνείς κυρώσεις στη Νότια Αφρική εξαιτίας του καθεστώτος του Απαρτχάϊντ, η ίδια ήταν εναντίον αυτών. Και όχι βέβαια, δεν ακούμπησε επιτέλους το ρατσιστικό καθεστώς τα αισθήματα οίκτου της κυρίας Thatcher, αλλά την τσέπη του συζύγου της  Denis, αλλά και πολλών βρετανών επιχειρηματιών, οι οποίοι είχαν οικονομικές διασυνδέσεις με τη χώρα αυτή. Στη Κίνα από την άλλη πλευρά, οι φοιτητές απαιτούν ένα πιο δημοκρατικό κράτος και καταλαμβάνουν την πλατεία Τιεν Αν Μεν για έξι εβδομάδες. Το καθεστώς δεν επιδεικνύει πλέον άλλη ανοχή και στις 4 Ιουνίου 1989 επιδίδεται σε μαζικές εκτελέσεις διαδηλωτών, φτάνοντας τους νεκρούς στους 2400 και φυλακίζοντας πολλούς από αυτούς. Μπροστά στη διεθνή κατακραυγή για το συμβάν, αλλά και βλέποντας πολλά από τα μέλη της παράταξής της να ανησυχούν πως η ίδια δε θα καταφέρει να αναλάβει για τέταρτη φορά την πρωθυπουργία, καθώς η επιβολή ενός νέου κεφαλικού φόρου προκαλεί νέες αναταραχές, η Maggie εκφράζει τον αποτροπιασμό της για το συμβάν στην κεντρική πλατεία της Κίνας. Μια δήλωση, που φυσικά ερχόταν σε πλήρη αντίθεση, με τις τακτικές που εφάρμοσε η ίδια στις ταραχές του ’81, παίζοντας το τελευταίο της χαρτί στα πλαίσια του επικοινωνιακού παιχνιδιού.

Το τέλος όμως της κυριαρχίας της πλησίαζε και η ίδια προτίμησε να αποχωρήσει με το κεφάλι ψηλά πριν τις επερχόμενες εκλογές, από την αρχηγία των συντηρητικών. Οι συντηρητικοί εν τέλει τα κατάφεραν να εκλεγούν ξανά, με αρχηγό τον John Major.

Το κερασάκι στην τούρτα είναι, πως τον Ιούλιο του 2008 ο Gordon Brown ενέκρινε δαπάνη 3 εκατ.λιρών, ώστε όταν η Maggie αφήσει το μάταιο τούτο κόσμο, να κηδευτεί δημοσία δαπάνη, προκαλώντας δικαιολογημένα την αγανακτισμένη αντίδραση των βρετανών!

Σας θυμίζει κάτι όλη αυτή η ιστορία; Μετά από όλα αυτά, ακόμα τίποτα δεν σας περνάει από το μυαλό; Χμμ, κρίμα, άρα το μόνο που μας μένει, είναι να ακούσουμε ποιοί καλλιτέχνες, εξέφρασαν μέσα από τα τραγούδια τους τα αισθήματα του λαού.

(διάβασε τη συνέχεια του άρθρου στην επόμενη σελίδα)