Magdalena Carmen Frieda Kahlo y Calderón -περισσότερο γνωστή ως Frida Kahlo-, γεννήθηκε το 1907 και πέθανε το 1954. Ο πατέρας της ήταν Γερμανός φωτογράφος και η μητέρα της, η δεύτερη του γυναίκα, ισπανικής και μεξικάνικης καταγωγής.
Σε μικρή ηλικία αρρώστησε από πολιομυελίτιδα, με σοβαρές συνέπειες στην ανάπτυξη του ενός ποδιού της για πολλά χρόνια ,ενώ στα 15 της επέζησε από ένα σοβαρό τροχαίο που προκάλεσε σοβαρά τραύματα στην σπονδυλική της στήλη.
Παντρεύτηκε και είχε μια ταραχώδη σχέση με τον Μεξικανό ζωγράφο Diego Rivera.
Το έργο της χαρακτηρίζεται από έντονες αυτοβιογραφικές αναφορές, συμβολισμούς, και μια πολύ προσωπική σημειολογία που δεν θα ήταν δυνατόν να αναλυθεί πλήρως εδώ.
Ενδεικτικά όμως, μπορούμε να δούμε την ίδια, τον κόσμο της, την πραγματικότητα της και την φαντασία της μέσα από 12 επιλεγμένος πίνακές της:
Self Portrait in a velvet dress (1926)
Self Portrait in a velvet dress (1926)
Το έργο αυτό είναι η πρώτη αυτοπροσωπογραφία της 17χρονης τότε, Frida Kahlo. Το ζωγράφισε με σκοπό να το χαρίσει στον Alejandro Gomez Arias, παιδική της αγάπη, με σκοπό να τον ξανακερδίσει.
Το ύφος του πίνακα μιμείται την Αφροδίτη του Botticelli, που ο Arias θαύμαζε ιδιαίτερα. Αν και διαφέρει σημαντικά από τα πιο γνωστά έργα της, το προσωπικό της καλλιτεχνικό ύφος διακρίνεται κάτω από τις επιρροές της Ιταλικής αναγέννησης.
Η νεαρή ζωγράφος παρουσιάζεται ως καλλιεργημένη και λεπτεπίλεπτη νέα, στο πνεύμα των ευρωπαϊκών πρότυπων που έβρισκαν απήχηση στον ίδιο τον Arias αλλά και στην οικογένεια του.
Frida Kahlo and Diego Rivera (1931)
Frida Kahlo and Diego Rivera (1931)
Ο πίνακας αυτός ολοκληρώθηκε 2 χρόνια μετά τον γάμο της Kahlo με τον Diego Rivera, το 1929. Απεικονίζει τον διάσημο και επιτυχημένο καλλιτέχνη να έχει τα σύνεργα της τέχνης του ανά χείρας και να στέκεται σαν γίγαντας δίπλα στην νέα, κατά πολύ νεώτερη και μικροσκοπική σύζυγο του.
Η τεχνοτροπία έχει αλλάξει αρκετά, ενδεχομένως κάτω από την επιρροή του Rivera, ενώ η ίδια εμφανίζεται με την παραδοσιακή ενδυμασία και το περίτεχνο χτένισμα της “Tehuana”.
Ο Rivera, ένας βαθιά πολιτικοποιημένος καλλιτέχνης της εποχής είχε αποκτήσει διεθνή φήμη και ήταν για πολλούς η ενσάρκωση της μεξικανικής ιδέας. Η Kahlo, η νέα, ερωτευμένη γυναίκα του σε δεύτερο πλάνο στον πίνακα, μέσα από τον σύζυγό της επανεφηύρε τον εαυτό της, μεταμορφώθηκε και έκανε την τέχνη της και την εικόνα της την ενσάρκωση της μεξικανικής ταυτότητας, υιοθετώντας την παραδοσιακή ενδυμασία της Tehuana. Αργότερα προσπάθησε να παραποιήσει το έτος γέννησης της ώστε να φαίνεται οτι γεννήθηκε το 1910, την χρονιά την Μεξικανικής επανάστασης.
My dress hangs there (1933)
My dress hangs there (1933)
Ένα χρόνο μετά τον γάμο τους, η Kahlo και ο Rivera ταξίδεψαν στην Αμερική όπου και έμειναν για 4 χρόνια. Το μοναδικό κολάζ που ολοκλήρωσε ποτέ η Kahlo είναι ένα πορτραίτο-τομή της κοινωνίας των Η.Π.Α. στα χρόνια της οικονομικής κρίσης του ’30.
Ο πίνακας διαστάσεων 64 x 50cm αποτελείται από ένα πλήθος στοιχείων και αναφορών ετερόκλιτης κλίμακας, που ανταγωνίζονται αλλά και αλληλοσυμπληρώνουν το ένα το άλλο: στο βάθος διακρίνεται το Άγαλμα της Ελευθερίας και το Manhattan. Σε πρώτο πλάνο, ανάμεσα με μία εκκλησία όπου το σήμα του δολαρίου είναι σκαρφαλωμένο σαν ερπετό στον σταυρό και μια σειρά από καμινάδες εργοστασίων, είναι το κτίριο του χρηματιστηρίου της Νέας Υορκης που αντι για σκάλα έχει ένα διάγραμμα πωλήσεων. Η εικόνα της Mae West και η λεκάνη μιας τουαλέτας μαζί με ένα έπαθλο του golf σε βάθρα, συμβολίζουν τον κενό υλιστικό τρόπο ζωής και τις πλασματικές διεξόδους φυγής που βρίσκει κανείς σε αυτόν. Στο κάτω μέρος συνωθούνται οι λαϊκές μάζες σε κλίμακα μυρμηγκιού, ενώ στο κέντρο του χαοτικού αυτού σκηνικού αιωρείται η άδεια παραδοσιακή μεξικάνικη ενδυμασία της ζωγράφου, η ίδια ξένη στο περιβάλλον.
My Grandparents, my parents and I (Family tree) (1936)
My Grandparents, my parents and I (Family tree) (1936)
Η έννοια της ταυτότητας είναι κάτι που απασχολούσε βαθιά την Kahlo. Η μεξικανική αλλά και ευρωπαϊκή πολιτιστική της κληρονομιά, ήταν στοιχεία της ταυτότητας της που τη σημάδεψαν όσο μεγάλωνε και την απασχολούσαν πάντα, αφού ήταν ταυτόχρονα από το Μεξικό αλλά και Ξένη.
Ο πίνακας αυτός εικονογραφεί το οικογενειακό της δέντρο: τους Γερμανούς γονείς του πατέρα της πέρα από την θάλασσα, την Ισπανίδα μητέρα και τον Μεξικανό πατέρα της μητέρας της, να συνδέονται με δεσμούς αίματος με τους γονείς της που στην συνέχεια γίνονται κόκκινες κορδέλες στο χέρι μιας μικρής Frida, η οποία στέκεται μέσα στο Casa Azul, το Γαλάζιο Σπίτι των γονιών της περιτριγυρισμένο από την μεξικανική ύπαιθρο.
The suicide of Dorothy Hale (1938-1939)
The Suicide of Dorothy Hale, 1938-39
Η ιδέα του θανάτου είναι ένα ακόμη επαναλαμβανόμενο στοιχείο της σημειολογίας της Kahlo. Οι προσωπικές της εμπειρίες με ασθένειες, ατυχήματα και θανάτους αγαπημένων προσώπων, της δημιούργησαν μια πλήρη συναίσθηση της θνητότητας, της παροδικότητας και ευαίσθητης φύσης της ίδιας της ύπαρξης.
Ο πίνακας αυτός αναφέρεται σε μια μακρά παράδοση “recurdos” -αναμνηστικών πορτρέτων των νεκρών- αλλά και της ίδιας της θνητής φύσης όλων.
Ο θάνατος μιας φίλης είναι και εδώ το θέμα του πίνακα, που αποδίδεται όμως με πρωτόγνωρη και σοκαριστική για την εποχή πιστότητα. Το έργο παρήγγειλε η Clare Luce Boothe, φίλη της Hale προφανώς έχοντας υπ’όψιν τα εξιδανικευμένα πορτρέτα recuerdos. Αντί αυτού παρέλαβε ένα έργο που απεικονίζει την αυτόχειρα την στιγμή της πτώσης της από τον ουρανοξύστη που έμενε, ενώ πέφτει στο κενό και μετά την πρόσκρουση της στο έδαφος. Με αιματοβαμμένα γράμματα που σταζουν και πάνω στην κορνίζα, αναγράφονται στο κάτω μέρος το όνομα και οι λεπτομέρειες του επεισοδίου.
What I saw in the water or what the water gave me (1938)
What I saw in the water or what the water gave me (1938)
Το έργο αυτό ανήκει στα πιο σουρεαλιστικά της Kahlo. Αναιρεί την αρχέγονη εικόνα της γυναίκας στο λουτρό της, αφού βλέπουμε μέσα από τα ίδια τα μάτια της, τα πόδια της να ξεπροβάλλουν στην απέναντι άκρη της μπανιέρας. Το δεξί της πόδι είναι παραμορφωμένο και σημαδεμένο από το ατύχημα της.
Η πραγματική εικόνα συγχέεται με εικόνες θανάτου, πόνου, πόθου, αναμνήσεις και σκέψεις της πρωταγωνίστριας που επιπλέουν στο νερό, καθώς και αναγνωρίσιμα κομμάτια της σημειολογίας του κόσμου της Frida Kahlo.
The two Fridas (1939)
The two Fridas (1939)
Η έννοια της δυαδικότητας ή καλύτερα του διχασμένου εαυτού απεικονίζεται απερίφραστα στο έργο αυτό, που είναι και ένα από τους λίγους πίνακες μεγαλύτερης κλίμακας που ολοκλήρωσε η καλλιτέχνης.
Είναι ένα διπλό πορτρέτο σε σχεδόν φυσικό μέγεθος. Ολοκληρώθηκε ενώ η ίδια και ο Rivera είχαν πάρει διαζύγιο. Στα αριστερά εικονίζεται η “αποικιοκράτης” Frida να φορά το λευκό, σεμνό, ευρωπαϊκού τύπου, νυφικό φόρεμα της σκισμένο -όπως και το στήθος στην θέση της καρδιάς, η οποία είναι σε πλήρη θέα- ενώ είναι και λεκιασμένο από αίμα που στάζει από μια φλέβα κλειστή με χειρουργική λαβίδα. Το αίμα μπερδεύεται με τα κόκκινα λουλούδια που είναι κεντημένα στην φούστα της. Μια δεύτερη φλέβα ξεκινάει από την καρδιά της και καταλήγει σε εκείνη της Μεξικανας Frida, με το παραδοσιακό Tehuana φόρεμα και την εικόνα του Diego Rivera στο χέρι της.
Η μία είναι το αποικιοκρατικό παρελθόν και η άλλη το μέλλον της χώρας, αλλά και η αληθινή της ταυτότητα. Η μία είναι η ταυτότητα της συζύγου που απέρριψε ο Rivera και η άλλη η Tehuana που αγαπούσε. Οι δυο φιγούρες κρατιούνται από το χέρι και καμία δεν είναι περισσότερο η “Frida” από την άλλη.
Η διπλή υπόσταση της Κahlo ταυτίζεται με την ταυτότητα ολόκληρης της “μιγαδικής” χώρας της, που δεν είναι απόλυτα ευρωπαϊκή ή Ισπανική αλλά ούτε και απόλυτα γηγενής.
Η συνέχεια του άρθρου βρίσκεται στην επόμενη σελίδα..
Σχετικά με τον Συγγραφέα
“Ο ελέφαντας και η περιστέρα”.
Η βιογραφία της είναι ένα από τα ωραιότερα βιβλία που έχω διαβάσει.
Μου αρέσει - Δεν μου αρέσει:
2 
0